#GirişimciyeTüyo

Tazeler


Etiketler


Eskiler


Venture Capital (Girişim Sermayesi) Terimleri ve Süreçleri-II

Bora YılmazBora Yılmaz
Bölüm II / Fonun Yatırım Aşaması: Sen yatırım için VC ile görüşmeye başladığındaki süreç ve terimler
Investment / Yatırım: Bir VC’nin şirketine verdiği para. VC’ler yatırımlarını şirkete yaparlar. Bu sebeple, VC tarafından verilen para direk olarak şirket kasasına gider. Çünkü amaç şirketin bir sonraki aşamaya geçmek için ihtiyacı olan nakiti şirkete sağlamaktır. Para şirket kasasına girdikten sonra da şirket yönetimi tarafından bütçesi dahilinde harcanır. (Bazen yorumlarda görüyorum, sorunun cevabı ‘evet, bu para yatırım yapıldığı anda şirket kasasına VC tarafından konulur, bu bir söz ya da taahhüt değildir.’) Bu işlem ‘sermaye arttırımı’ yöntemi ile yapılır. (detayı: sermaye arttırımı). Bu tür bir işlemde girişimcilere (şirket ortaklarına) bir para verilmesi söz konusu değildir. (İleri aşamadaki ya da başka özel durumlarda (exit gibi) bu tür bir şey olabilir. Ama bu durum sermaye arttırımı değil, hisse alımı olup, şirketin ihtiyacı olan paranın konması amacıyla değil, girişimcilerden hisse alınarak başarılı bir şirkete ortak olmak amacıyla yapılır. (detayı: exit
Deal / Yatırım Fırsatı: VC’ler yatırım yapmak için düzenli olarak fırsatları araştırırlar. Her bir yatırım fırsatı bir ‘deal’ olarak değerlendirilir. 
Deal Flow / Yatırım Fırsatı Akışı: VC’lere yeni yatırım fırsatlarının gelişi ya da proaktif olarak onların bu fırsatları tespit etmesi ile oluşan akıştır. Fırsatların ortaya çıkış hızını tanımlar.
Investment Round/ Yatırım Turu: Şirketinin yatırım aldığı zamanlar. Yatırım sürekli olarak (örneğin her ay) yapılan bir işlem değil. Bu sebeple bir startup durumuna, ihtiyacına ve planlarına göre farklı yatırım zamanları belirleyerek topluca yatırım alır. Bunalrın her birine tur (round) denir. Bunlar seed, series A, series B gibi isimler ile anılır. Seed, en erken aşama tohum yatırımı ifade eder. Ondan sonrasındaki işin büyümesi aşamalarında yapılan yatırım turlarının her biri için A, B, C.. gibi harfler ile ifade edilir. A,B,C..’nin pratikte sıra belirtme dışında bir işlevi yoktur. (B, A’dan sonra işlemdir gibi) Ama genel olarak A’da şirketin ilk büyük yatırımı alması, büyümeyi tetiklemesi sonraki roundlarda ise çok daha fazla büyüme çerçevesinde tekrar round yapması öngörülür.  
Equity Financing / Sermaye Finansmanı: Şirkete sermaye konması yolu ile yapılan finansman tipi. (detayı: sermaye arttırımı)
Debt Financing/ Sermaye Finansmanı: Şirkete borçlanma yolu ile (kredi gibi) yapılan finansman tipi.
Convertible Debt / Dönüştürülebilir Borç: Şirkete verilen borç, belli bir süre sonunda ya ana para ve faizi olarak borç verene geri ödenir ya da borç veren verdiği borcu süresi sonunda sermayeye çevirerek hisse sahibi olur. Böyle bir anlaşmanın detayları (süre, ne kadarlık bir hisseye dönüştürüleceği vs.) ilk günden sözleşmeye yazılır. Tersi olmaz, yani sermaye yatırımı borca döndürülmez.
Stage / Aşama: Startupların yalam döngüsü süresince şirketin olgunluğuna göre bulunduğu seviye. Bu seviyeler şirketlerin ve yatırımcıların durumu daha iyi tanımlamasını sağlar.
Seed Stage Investment / Tohum Yatırımı: Bir startup için en erken aşama yatırım tipi. Genelde fikir ya da MVP, prototip, beta ürün aşamasıdır. İş modeli henüz tam olarak kanıtlanmamış hatta ticari faaliyet başlamamıştır. Yatırım, ürün geliştirme süreçlerinde kullanılır.
MVP (Minimum Viable Product) / Minimum Uygulanabilir ürün: Ortaya çıkarmayı ve satmayı planladığın ürünün satmayı en önemli fonksiyonlarını içeren, aklındaki bir çok yan özelliği içermeyen, bu haliyle bile ‘satılabilir’ olan, müşteri testlerini yapıp beklentilerini anlayabileceğin ilk temel ürün.
Early Stage Investment / Erken Aşama Yatırımı: Ürün pazara sunulmuş, iş modelinin doğrulanması süreci başlamıştır. Ancak halen maliyetler çok yüksek, gelirler çok düşük seviyededir. Önemli olan müşteri geliştirmedir. Tüm yönetim takımı oluşturulmuş/oluşturulma aşamasındadır. Pazarlama modelleri test edilmektedir.
Growth Stage Investment / Büyüme Aşaması Yatırımı: Şirket tamamen oturmuş yapıdadır ve büyümektedir. Büyümeyi hızlandırmak ve finanse etmek için yatırım ihtiyacı bulunmaktadır. Finansman yeni ürünler eklemek, yeni marketlere açılmak, mevcut büyüme motorlarını nakit ile beslemek için kullanılabilir.
Co-investment / Ortak Yatırım: Birden fazla yatırımcının aynı yatırım turunda yatırım yapması
Portfolio / Portföy: Bir VC’nin yatırım yaptığı şirketlerin tamamı
Portfolio Company / Portföy Şirketi: Bir VC’nin yatırım yaptığı şirketlerden biri
Pitch / Yatırımcı Sunumu: Yatırımcılara şirketinin iş planını sözlü olarak sunman. Asansör sunumu (elevator pitch) kabaca bir yatırımcıyla karşılaştığın anda çok kısa bir süre içinde şirketini anlatma ve ilgisini çekme için yaptığın kısa konuşmadır.
Deck / Sunum (Materyal): Şirketini anlatan, okuyan yatırımcının temel sorularının tüm cevaplarını içeren, yeteri kadar kısa, olması gerektiği kadar kısa görsel ve metinlerden oluşan, yatırımcılara kendini tanıtmak için yolladığın sunum. Aynı zamanda sen ‘pitch’ yaparken kullandığın sunum.

Bir sunumda olması gerekenleri başka yazılarda detaylandıracağım. Ama kabaca bu sunumda bahsi geçecek terimlerin bir kısmını burada bulabilirsin. Ayrıca nasıl bir sunum hazırlaman gerektiğine dair bir örneği Startups Watch yayınladı.

Value Proposition / Değer Teklifi: Kısaca, müşterilerin senin ürününü/hizmetini alma sebebidir. Bu teklif müşterini, ürününün ona daha fazla katacağına ya da bir başka üründen daha fazla ihtiyacını karşılayıp, derdini daha iyi çözeceğine inandırmalıdır.
Market / Pazar: Ürününü, servisini almaya arzusu ve bunu yapmak için imkanı olan kişiler
Analogue / Benzer: Pazara sunduğun ürünün benzerleri, aynı ihtiyacı karşalayan ürünler, şirketler
Benchmark(ing) / Kıyas(lama): Şirketinin iş süreçlerinin ve performans ölçütlerinin (metrikler) endüstri ortalamaları ile endüstrinin en iyi uygulamalarının metrikleri ile karşılaştırılması
Traction / Yol Tutuş: İş modelinin pazarda kabul edildiğini görmek adına şirketin gösterdiği performans. Bu satış adedi, kullanıcı sayısı, ya da gelir olabilir. İlla tek bir ölçüt olmak zorunda değil ve işten işe farklılık gösterebilir. Bir yatırımcı, ikna olmak adına (işe özel olarak) yatırım öncesinde ‘yeteri kadar’ traction bekleyebilir.
Metrics / Ölçütler: Şirketinde zaman içerisinde bir çok rakamsal sonuç ortaya çıkacak: Gelir, müşteri sayısı, dönüşüm oranı vs. Bu rakamların bir kısmı şirketin için çok daha değerli olup, şirket performansını bu ölçütler belirleyecek. Bu ölçütler şirketinin büyümesi ya da sağlıklı olup olmaması ile ilgili ipuçları verecektir. Bu sebeple düzenli olarak bunları yatırım öncesinde/sonrasında ya da yatırım olmasa bile her durumda takip etmen gerekir. Ayrıca yatırımcılar bu ölçüklerin detayını merak edecektir.
Financial Projection / Finansal Projeksiyon: Şirketinin önümüzdeki dönemde (örneğin 3 ya da 5 yıl) ortaya koymasını öngördüğün finansal sonuçların ve olası etkenlerin tahminlendiği hesap tablosu: Ne kadar gelirin olacak, kaç ürün satacaksın, ne kadar karın olacak, ne kadar nakit ihtiyacın olacak, vb. gibi.
Valuation / Değerleme (Değerlendirme DEĞİL): Kabaca şirketinin ne kadar ettiğinin belirlenmesi. Sana yatırım yapacak yatırımcılar bu değere göre bir teklif iletecekler. Şirketinin değerini belirlerken hem geçmiş performans hem de gelecekteki potansiyel performans göz önünde bulundurulur. En erken aşamadaki şirketlerin değerininin çoğunu potansiyel gelecek belirler. Unutmamalı ki bu kabaca ‘daldaki kuştur’. Bir diğer deyişle henüz gerçekleşmemiştir ve gerçekleşmesi kadar gerçekleşmemesi de mümkündür. Bu sebeple içinde bir ‘olmama’ riski barındırır. Yatırımcılarda bu riski değerleme hesaplarına katarak şirketin ‘ederi’ni hesaplamaya çalışırlar. Bu hesaplara senin performansın kadar pazarın durumu, dolar beklentileri gibi ekonomik göstergeler, pazarın büyüme dinamikleri de etki eder. Kısacası bir önceki maddedeki finansal projeksiyon değerleme için önemli bir girdi olur. Değerleme konusunu ayrıca yazacağım ancak basitçe gelecekte çok milyon dolar etmesi ‘muhtemel’ şirketinin, bugün ne kadar ettiğinin belirlenmesidir. Yatırımcının da bir getiri beklentisi olduğundan, ‘kendisine göre’ doğru bir fiyattan girmek isteyecektir. Sen de kendi beklentilerine göre bir fiyat belirleyeceksin. İkinizin de aynı finansal göstergeler ile farklı sonuçlara ulaşmasının sebebi yapılan varsayımlar ya da risk katsayıları olacaktır. Sonuçta bir alışveriş sözkonusu. Alanın ve satanın fiyatları karşılıklı değerlendirilecek ve yatırım için her iki tarafın da uygun bulacağı bir fiyatta anlaşılacak.
Pre Money Valuation-Post Money Valuation/Yatırım Öncesi Değerleme-Yatırım Sonrası Değerleme: Şirketinin yatırım öncesi değeri, yatırım parası eklenmeden yaptığın hesaplar sonrası çıkan değerdir. Yatırım sonrası değeri ise yatırım yapılan para da eklendiğinde çıkan değerdir. Bu iki değer, bir yatırımcının şirketinden alacağı hisse oranını belirlediğinden önemlidir. Diyelim ki şirketini yatırım öncesinde 1.000.000 TL olarak değerledin. Bir yatırımcı da şirketine 250.000 TL yatırım yapmak istedi. Bu durumda şirket pre-money değeri 1.000.000 TL ve post money değeri 1.000.000+250.000=1.250.000 TL olacaktır. Yatırımcının alacağı hisse de yatırdığı hisse karşılığı olarak (yatırım/post-money değerleme*100)=250.000/1.250.000*100=%20 olacaktır. Bir yatırımcı ile pre-money (yani yatırım olmadan şirketin değeri) anlaşabildiğinizde, yatırılan para karşılığında alacağınız hisse basit matematik sonucu olacaktır.
Revenue Multiple / Gelir Çarpanı: Şirketin değerinin, şirketinin yarattığı gelirin kaç katı olduğu. Örneğin 500.000 TL geliri olan bir şirket 1.000.000 TL’den değerlendiğinde, gelir çarpanı 2’dir. 2x Gelir olarka ifade edilir. Senin şirketin ile benzer işi yapan ya da benzer iş kollarında olan diğer şirketlerin çarpanları, senin şirketin için de bir kıyas imkanı yaratırlar. Örneğin aynı iş alanındaki ve benzer seviyelerdeki diğer oyuncular 4x Gelir üzerinden değerleniyorsa, senin 10x gelir üzerinden değerlenmen seviyen aynı olduğu sürece çok mümkün olmayacaktır ve yatırımcı değerleme hesaplarını yaparken, gelecekte şirketinin gelirinin büyümesi durumunda 4x gelir çarpanı ile satabileceğini varsayacaktır.
EBITDA Multiple / FAVÖK ÇArpanı: Şirketin değerinin, şirketinin yarattığı EBITDA’nın (Faiz, amortisman ve vergi öncesi kar) kaç katı olduğu. Örneğin 100.000 TL EBITDA’sı olan bir şirket 1.000.000 TL’den değerlendiğinde, EBITDA çarpanı 10’dur. 10x EBITDA olarak ifade edilir. Yukarıda bahsettiğim benzer firmalar ile karşılaştırma, bu çarpan için de geçerlidir. Şirket EBITDA üretmiyorsa değerleme bu çarpan ile yapılmaz.
Up Round / Yukarı Tur: Startup’ın belli bir değerleme ile yatırım aldıktan belli bir süre sonra tekrar yatırım ihtiyacı olduğunda hesaplanan değerlemesi, bir önceki yatırım turundaki değerlemesinden yukarıda ise, bu tur up round olarak anılır. Sağlıklı bir şirkette görülen, beklenen bir durumdur.
Down Round / Aşağı Tur: Startup’ın belli bir değerleme ile yatırım aldıktan belli bir süre sonra tekrar yatırım ihtiyacı olduğunda hesaplanan değerlemesi, şirket performansı sebebi ile bir önceki yatırım turundaki değerlemesinden aşağıda ise, bu tur down round olarak anılır. Sağlıklı bir şirket için istenen bir durum değildir. Bir önceki rounnda çok yüksek değerleme+çok yüksek para almak yerine, uygun ve ‘büyüyebilecek’ bir değerleme ile yatırım almak çok daha sağlıklıdır.
Employee Stock Option Plan-ESOP / Çalışan Hisse Opsiyonu Planı: Şirketinin erken aşamada kalifiye elemanları heyecanlandırması kolay olmayacaktır. Hem şirketin büyük şirketler gibi bir marka değerine sahip olmayacak, hem de yeterli kaynağın olmadığı için başka şirketler kadar iyi maaş ve haklar sunamayacaksın. Bu durumda kullanabileceğin en önemli enstrüman hisse opsiyonları olacaktır. Bu opsiyonlar, istediğin çalışanlarına (istersen hepsine) görevine, pozisyonuna ve katma değerine göre verdiğin hisselerden oluşur. Çalışanlar bu hisselere şirketinde çalıştıkları belli süre sonunda sahip olurlar (her yıl belli bölümünü kazanırlar). Bazı planlarda bu hisseler her durumda çalışanının olduğu gibi, bazen de şirketinin satılması (exit) koşuluna bağlı bir hak kazanımı mümkün olur (hangisinin olacağına bu planları oluştururken sen karar verirsin). Böylece şirketinin büyümesine paralel olarak çalışanların maaşlarının yanında istediklerinde satıp paraya döndürebilecekleri, zamanla değerlenen hisselere sahip olurlar. Gelecekteki böyle bir kazanç imkanı, en erken aşamada şirketine önemli çalışanları katmanı sağlamış olur.
Investment Committee / Yatırım Komitesi: Bir VC’nin yatırım kararı alan kuruludur. VC’nin sana yatırım yapabilmesi için bu kuruldaki kişilerin onayı gereklidir. Yatırım sürecinin uygun bir aşamasında şirketin bu kurulda değerlendirilir ve yatırım yapma/yapmama, exit vs gibi kararları alınır.
Termsheet / Ön Protokol: Termsheet için tam bir türkçe karşılık olmayabilir. Ben ön protokolü kullandım. Çünkü anlam olarak ana yatırım sözleşmesi öncesi yaptığın bir protokolü ifade ediyor termsheet. Bir termsheet ana hatarı ile bir yatırımcının hangi değerleme ile ne kadar yatırım yapacağını, yaptığında hangi hakları isteyeceğini belirten, yatırım teklifini resmi olarak sana iletmesini ve dolayısı ile yatırım sürecini başlatan bir dokumandır. Bir nevi yatırımcının beklentilerinin açık ve yazılı bir şekilde ortaya konmasıdır. Termsheet almak ya da imzalamak yatırım almak demek değildir. Sadece süreç başlamıştır ve daha başkaca dokumanların imzalanması gerekir. Termsheet ve içerisindeki maddeleri ayrıca yazacağım.

Bölüm III’e devam et

VC @ Revo Capital

Yorumlar 0
Şu anda hiç yorum yok.